Skip to navigation Skip to main content
Baarle Nassau
© Unsplash

Bij een landsgrens denk je al snel aan gewapende grensposten, hoge hekken of op zijn minst een bord langs de snelweg. Maar op verschillende plekken ter wereld loopt een grens dwars door een woonkamer, over een keukentafel, via een golfbaan of zelfs door een bibliotheek. Sommige grensovergangen zijn het resultaat van middeleeuwse verdragen, andere van vreemde geografische spelingen der natuur. Van een stadje met tientallen enclaves tot een grens die mee verandert met de getijden: dit zijn de 6 meest bizarre en fascinerende grenzen ter wereld!

In het kort:

Geen tijd voor het hele artikel? Dit maakt deze plekken zo uniek:

  • Baarle-Nassau / Baarle-Hertog (NL/BE): Een doolhof van 22 Belgische enclaves in Nederland, waar de grens dwars door huizen en winkels loopt.
  • Haskell Free Library (US/CA): Een bibliotheek en operazaal waar het podium in Canada staat en de tribune in de Verenigde Staten.
  • Derby Line / Stanstead (US/CA): Een straat waar de buren in een ander land wonen en je je paspoort moet tonen als je de straat oversteekt.
  • Diomedeseilanden (US/RU): Twee eilanden op slechts 3,8 km van elkaar, maar met een tijdsverschil van maar liefst 21 uur!
  • Green Zone Nicosia (CY): Een VN-bufferzone die een hoofdstad dwars doormidden snijdt, inclusief een verlaten vliegveld.
  • Golfclub Tornio-Haparanda (FI/SE): Sla je bal af in Zweden en laat hem landen op de green in Finland.

Baarle-Nassau & Baarle-Hertog (Nederland / België)

Je hoeft gelukkig niet ver te reizen om een van 's werelds meest complexe grenssituaties te bezoeken. In het Brabantse dorp Baarle lopen de Nederlandse gemeente Baarle-Nassau en de Belgische enclave Baarle-Hertog compleet door elkaar. Het dorp telt maar liefst 22 Belgische enclaves in Nederland en 7 Nederlandse sub-enclaves binnen het Belgische gebied. De grens is op de trottoirs en wegen aangegeven met witte kruisen.

  • Het voordeurprincipe: Waar de voordeur van een huis staat, bepaalt in welk land je woont én belasting betaalt.
  • Creatief met regels: Toen de Franse en Nederlandse coronamaatregelen of winkelsluitingstijden verschilden, sloot de ene helft van een kledingwinkel wel en bleef de Belgische kant gewoon open!

Haskell Free Library & Opera House (VS / Canada)

Op de grens tussen Rock Island (Quebec, Canada) en Derby Line (Vermont, VS) staat een prachtig neoklassiek gebouw dat opzettelijk náást en óp de internationale grens is gebouwd: de Haskell Free Library and Opera House.

  • Boek lenen in twee landen: De zwarte grenslijn is diagonaal over de vloer van de bibliotheek geverfd. Je kunt een boek pakken in de VS en het lezen aan een tafel in Canada.
  • Operazaal: In de overdekte operazaal op de bovenverdieping bevindt het podium zich in Canada, terwijl het publiek in de stoelen aan de Amerikaanse kant zit.
  • Geen paspoort nodig binnen: Zolang je het gebouw via de officiële ingang aan de Amerikaanse kant betreedt en weer via dezelfde deur verlaat, hoef je niet langs de douane.

De Diomedeseilanden: midden in de tijd (Rusland / VS)

In de Beringstraat, precies tussen Alaska en Siberië, liggen twee kleine rotseilanden: Groot-Diomedes (Rusland) en Klein-Diomedes (Verenigde Staten). De afstand tussen de twee eilanden is slechts 3,8 kilometer.

  • Wat deze grens zo krankzinnig maakt, is dat er niet alleen een landsgrens tussen loopt, maar ook de Internationale Datumgrens:
  • De eilanden hebben een tijdsverschil van maar liefst 21 uur (of 20 uur afhankelijk van de zomertijd).
  • Klein-Diomedes wordt daarom ook wel "Yesterday Isle" genoemd en Groot-Diomedes "Tomorrow Island". Als je vanaf het Amerikaanse eiland naar het Russische eiland kijkt, kijk je letterlijk naar de dag van morgen!

Green Line Nicosia (Cyprus / Noord-Cyprus)

Nicosia is momenteel de laatste verdeelde hoofdstad ter wereld. Sinds de Turkse invasie van 1974 wordt het eiland gesplitst door een door de VN beheerde bufferzone, beter bekend als de Green Line.

  • Niemandsland: Midden door het historische centrum van de stad lopen barricades van zandzakken, prikkeldraad en vervallen gevels.
  • Verlaten luchthaven: Binnen de bufferzone bevindt zich de internationale luchthaven van Nicosia, die sinds 1974 volledig stilstaat in de tijd met verroeste vliegtuigen op de landingsbaan.
  • Toeristisch oversteken: Tegenwoordig kun je als toerist via de bekende winkelstraat Ledra Street eenvoudig de grens oversteken met je paspoort om van het Griekse naar het Turkse gedeelte te wandelen.

Green Zone Golfing: Green Zone Golf Club (Finland / Zweden)

Hou je van golfen én van reizen? Op de grens van Tornio (Finland) en Haparanda (Zweden) ligt de Green Zone Golf Club. Deze 18-holes golfbaan ligt precies op de grenslijn.

  • Een hole-in-one in een andere tijdzone: Omdat Finland 1 uur voorloopt op Zweden, duurt een gemiddelde golfslag hier meer dan een uur!
  • Grens oversteken: Tijdens een ronde van 18 holes steek je de grens tussen Zweden en Finland ongeveer 9 keer over, zonder dat iemand om je identiteitsbewijs vraagt.

Derby Line & Stanstead (VS / Canada)

Niet alleen de eerder genoemde bibliotheek is vreemd op deze grens; de hele dorpsstructuur van Derby Line (VS) en Stanstead (Canada) is bizar. De grens loopt dwars door straten, opritten en woonhuizen. In het verleden wandelden buurtbewoners vrij heen en weer om bij elkaar op de koffie te gaan. Sinds de aangescherpte veiligheidsmaatregelen na 11 september 2001 is de situatie echter veranderd:

  • Als je in de Canusa Street je oprit afrijdt en naar de overkant van de straat loopt, steek je illegaal de grens over als je je niet eerst meldt bij de kilometer verderop gelegen douanepost!

FAQ: veelgestelde vragen over vreemde grenzen

Waarom lopen er op sommige plekken ter wereld zulke vreemde grenzen?

De meeste bizar gevormde grenzen en enclaves zijn het resultaat van eeuwenoude historische verdragen, adellijke grondaankopen, fuserende koninkrijken of kolonialisme. In het geval van Baarle-Nassau en Baarle-Hertog gaat de verdeling bijvoorbeeld terug tot de Middeleeuwen (1198), toen Hertog Hendrik I van Brabant stukken grond verpachtte aan de Heer van Breda. De grondstukken die de hertog zelf hield, werden later Belgisch gebied, terwijl de verpachte gronden Nederlands werden. Bij het trekken van moderne landsgrenzen in de 19e en 20e eeuw werd besloten om deze historische eigendomsgrenzen te respecteren, wat leidde tot de versnipperde lappendeken van vandaag.

Zijn er ook landen die helemáál geen grensovergang of buren hebben?

Ja, dit zijn de zogenaamde eilandstaten. Landen zoals Australië, IJsland, Japan, Madagascar, Nieuw-Zeeland en de Filipijnen hebben geen enkele landgrens met een ander buurland. Zij worden volledig omringd door zeeën of oceanen. Het voordeel hiervan is dat grensbewaking en douanecontrole uitsluitend via zeehavens en luchthavens verlopen. Toch zijn eilandstaten niet altijd vrij van grensconflicten; vaak ontstaan er discussies over de zogenaamde Exclusieve Economische Zone (EEZ), die bepaalt tot hoeveel zeemijl buiten de kust een land mag vissen of naar grondstoffen mag boren.

Wat is de langste ononderbroken landgrens ter wereld?

De langste internationale landgrens tussen twee specifieke landen is de grens tussen de Verenigde Staten en Canada. Deze grens heeft een totale lengte van maar liefst 8.891 kilometer (inclusief de grens tussen Canada en Alaska). Een groot deel van deze grens loopt langs de 49e breedtegraad en staat bekend als de langste 'ongewapende' grens ter wereld. Midden door bossen en berggebieden is een strook van ongeveer 6 meter breed kapotgeschoteld - de zogeheten Border Vista - zodat vanaf de grond en vanuit de lucht precies te zien is waar het ene land ophoudt en het andere begint.

Bestaan er plekken op aarde die door géén enkel land worden opgeëist?

Ja, dit noemt men Terra Nullius (Latijn voor "niemandsland"). Het bekendste voorbeeld hiervan is Bir Tawil, een trapeziumvormig gebied van zo'n 2.060 km² tussen Egypte en Soedan. Door een verschil in de grenstrekking van 1899 en de administratieve grens van 1902 claimt Egypte de visueel aantrekkelijkere Hala'ib-driehoek aan de Rode Zee en laat het Bir Tawil links liggen. Soedan doet precies het omgekeerde. Omdat beide landen de waardevolle kustregio willen hebben, eist geen van beide landen het droge, bergachtige Bir Tawil op. Een ander gigantisch voorbeeld is Marie Byrd Land in Antarctica, een gebied zo groot dat het vergelijkbaar is met een derde van de Verenigde Staten, waar geen enkel land een officiële claim op heeft neergelegd.

Kan je over het ijs lopen tussen de Diomedeseilanden?

In de ijskoude winter bevriest de zee tussen Groot- en Klein-Diomedes soms, waardoor er een ijsbrug ontstaat tussen de VS en Rusland. Het is echter streng verboden om tussen de eilanden heen en weer te lopen; de grens wordt door beide landen militair bewaakt.

Moet je in Baarle-Nassau je paspoort laten zien als je de straat oversteekt?

Nee, absoluut niet! Zowel Nederland als België behoren tot het Schengengebied, waardoor er een volledig vrij verkeer van personen geldt. Je kunt de grens in Baarle onbeperkt en zonder controles honderden keren per dag oversteken.

Redactie

Over Redactie

Onze redactie is regelmatig op pad om nieuwe bestemmingen te ontdekken en de leukste tips voor jouw vakantie te verzamelen. Of dat nu binnen of buiten onze landsgrenzen is, de mooiste bestemmingen en leukste activiteiten delen onze bloggers via hun laatste artikelen.