Skip to navigation Skip to main content
Moeder Proost

Het is het meest ongemakkelijke moment van een verder perfecte vakantieavond: de rekening wordt op tafel gelegd. Terwijl de zon langzaam in de zee zakt en je nageniet van die heerlijke lokale specialiteit, schiet er plotseling een lichte stress door je lijf. Wat is hier gebruikelijk? Moet ik die paar losse muntjes laten liggen, of wordt er een vast percentage verwacht? En hoe werkt dat eigenlijk als ik de rekening wil pinnen? In deze gids nemen we het giswerk weg. We duiken in de etiquette van de vijf populairste vakantiebestemmingen voor Nederlanders, zodat jij voortaan met een gerust hart - en zonder scheve gezichten - kunt afrekenen.

De etiquette van de fooi: beloning of verplichting?

Vóór we per land de details induiken, is het goed om te begrijpen wat een fooi in de kern is. In de basis is een fooi een vrijwillige blijk van waardering voor extra goede service, maar de sociale druk verschilt per werelddeel. Waar een fooi in de Verenigde Staten essentieel is voor het levensonderhoud van het personeel, is het in veel Europese landen een extraatje bovenop een vast salaris.

In Europa is de regel vaak: de service is bij de prijs inbegrepen (service compris), maar de kwaliteit van die service bepaalt de hoogte van je extra gift. Het is een subtiel spel tussen gast en gastheer. Een fooi is dus zelden verplicht, maar in veel culturen is het 'not done' om bij goede service helemaal niets achter te laten. Het is de kers op de taart voor het personeel en een universele manier om "bedankt" te zeggen.

Snel naar:

Frankrijk: Le Pourboire

In Frankrijk is de service wettelijk gezien bijna altijd inbegrepen (service compris). Dit staat meestal onderaan de rekening vermeld. Toch is het geven van een kleine extra, de pourboire, zeer gebruikelijk.

  • In het restaurant: het is normaal om de rekening naar boven af te ronden of 1 tot 2 euro per persoon achter te laten bij een informele lunch. Bij een chic diner is 5% tot 10% netjes.
  • Op het terras: hier volstaat het vaak om het kleingeld (de muntjes) te laten liggen.
  • Hoe te geven: laat de fooi op het schoteltje liggen waar de rekening op kwam, of laat het op tafel liggen als je weggaat.

Spanje: La Propina

De Spanjaarden zijn zelf niet de grootste 'tippers', maar van toeristen wordt een kleine blijk van waardering wel verwacht. De propina is hier echt een extraatje.

  • In het restaurant: een fooi van 5% tot 10% is gangbaar bij een diner. Als de service matig was, is het in Spanje ook sociaal geaccepteerd om helemaal niets te geven.
  • Tapasbars: bij een snelle hap of een drankje aan de bar rond je het bedrag af naar de volgende euro.
  • Let op: soms zie je IVA no incluido op de kaart staan. Dit is de btw (10%), die komt er sowieso nog bij. De fooi komt daar weer bovenop.
Geld

Italië: Il Coperto vs. La Mancia

Italië heeft een uniek systeem dat veel verwarring schept: de Pane e Coperto.

  • Coperto: dit is een vast bedrag (meestal € 1,50 tot € 3,00 per persoon) voor het "dekken van de tafel" en het brood. Dit is geen fooi voor de bediening, maar gaat naar het restaurant.
  • De fooi (Mancia): omdat je al coperto betaalt, verwachten Italianen geen enorme percentages. Het afronden van de rekening of het achterlaten van een paar losse euro's is voldoende.
  • Servizio: staat er servizio op de rekening? Dan is de fooi officieel al inbegrepen en hoef je niets extra's te geven.

Griekenland: Filodórima

In Griekenland is de gastvrijheid groot, en een kleine fooi wordt enorm gewaardeerd, zeker omdat de lonen in de horeca laag zijn.

  • In het restaurant: in toeristische gebieden is 10% de standaard. In lokale taverna's is het afronden van de rekening (bijvoorbeeld €27 naar €30) meer dan genoeg.
  • Betalen: als je met een kaart betaalt, is het in Griekenland vaak beter om de fooi in cash op tafel achter te laten, zodat je zeker weet dat het bij de ober terechtkomt en niet bij de eigenaar.

Duitsland & Oostenrijk: Stimmt so!

In onze buurlanden is de etiquette vrij direct. De service is inbegrepen, maar een fooi van 5% tot 10% is de norm.

  • De techniek: in tegenstelling tot in Frankrijk of Spanje, laat je het geld hier niet op tafel liggen. Je geeft de fooi direct bij het betalen. Als de rekening €22,50 is, zeg je: "Machen Sie 25" of je geeft € 25,- en zegt "Stimmt so".
  • Wintersport: Ga je eten in een berghut? Dan gelden dezelfde regels. 
Kaneelbroodjes Zweden Fika Kanelbule

Veelgestelde vragen (FAQ)

Moet ik fooi geven als ik met een pinpas of creditcard betaal?

Ja, dat kan, maar het heeft niet de voorkeur. In veel landen (zoals Griekenland en Italië) is de kans groot dat een elektronische fooi bij de eigenaar van de zaak belandt of dat er belasting over wordt ingehouden. Het is voor het personeel altijd prettiger als je de rekening pint, maar een paar losse euro's in cash achterlaat op de tafel. Heb je echt geen cash? Vraag dan aan de ober of je een bedrag extra mag pinnen voordat ze het bedrag in het apparaat tikken.

Hoeveel fooi geef ik in een hotel aan de kamermeisjes of de piccolo?

Dit wordt vaak vergeten, maar is zeer attent. Voor kamermeisjes is een bedrag van € 1,- tot € 2,- per nacht gebruikelijk. Tip: leg dit geld aan het begin van je verblijf neer met een briefje "Thank you", dan is de kans op een extra schone kamer of extra handdoeken een stuk groter. Voor de piccolo die je koffers naar de kamer brengt, is een paar euro per koffer een goede richtlijn.

Wat doe ik als de service echt heel slecht was?

In Europa is een fooi (behalve in het Verenigd Koninkrijk soms) nooit verplicht. Als de bediening onbeschoft was of het eten koud, heb je het volste recht om geen fooi te geven. Het is echter wel zo netjes om dan ook de rekening niet naar boven af te ronden, maar exact het bedrag te betalen. In de VS is dit een no-go, maar in Europa is de fooi een beloning voor goede service, geen recht.

Is het geven van fooi in een All-Inclusive resort nodig?

Hoewel alles "inbegrepen" is, maken de medewerkers in All-Inclusive resorts (zoals in Turkije of Egypte) vaak lange dagen voor een minimumloon. Een kleine fooi aan het begin van je vakantie aan je favoriete barman of de ober die je elke avond helpt, zorgt vaak voor een voorkeursbehandeling de rest van de week. Denk aan € 5,- tot € 10,- voor een hele week; dit maakt voor hen een wereld van verschil.

Hoe zit het met fooien voor taxichauffeurs?

Voor korte ritten in de stad wordt er meestal niet op een fooi gerekend, maar het afronden naar de volgende euro wordt gewaardeerd. Bij een langere rit (bijvoorbeeld van het vliegveld naar je hotel) is het gebruikelijk om de prijs naar boven af te ronden of ongeveer 5% extra te geven, zeker als de chauffeur helpt met zware koffers. Bij apps zoals Uber kun je vaak achteraf via de app een fooi geven.

Geef ik ook fooi bij een koffie to go of bij een zelfbedieningsrestaurant?

In principe is de regel: geen bediening aan tafel = geen fooi. Bij koffietentjes zie je vaak een 'tip jar' of een optie op het pinscherm. Dit is volledig optioneel. In een cafetaria of buffetrestaurant waar je zelf je eten haalt en je dienblad wegbrengt, is een fooi niet gebruikelijk.

Anne Hivkt

Over Anne

Of het nu gaat om een tripje naar de zon of naar de sneeuw, voor Anne is het al goed als je op de bestemming maar uitgebreid foto’s kunt maken en iets nieuws kunt ervaren. Er bestaan zoveel mooi plekken op de wereld en er is dus ook nog zo veel om te ontdekken. Waar de volgende vakantie heen gaat? Dat is bij Anne altijd op tijd geregeld, want haar wensenlijstje is erg lang! De enige bestemming waar ze zeker jaarlijks altijd een paar vakantiedagen voor opoffert is haar geboorteland: Oostenrijk.

Meer artikelen van Anne